MST (Movimento dos trabalhadores rurais sem terra: Beweging van landloze boeren)
Met de MST heeft de oprichter van Wederzijds al contact sinds 1985. Hij trof toen, op reportagereis in Brazilië, voor het eerst een kampement van landloze boeren in de berm van de weg.
Een groep van tientallen gezinnen met als enige beschutting armelijke hutten van takken en landbouwplastic. De groep was een maand eerder een aangrenzende braakliggende landerij binnengevallen met het doel de grond in handen te krijgen om er landbouw en veeteelt op te bedrijven. Maar ze was er op verzoek van de landeigenaar door de politie afgezet. De gezinnen hoopten echter dat de nieuwe burgerregering die in 1985 aantrad–na 21 jaar militaire dictatuur – in het kader van de landhervorming die ze had beloofd, de grond zou onteigenen en aan hen toewijzen. De eerste groepsreis naar Brazilië in 1991 ging onder andere naar deze plek. De landhervorming was er intussen begonnen. De mensen hadden grond gekregen en recht op technische en financiële steun van de landhervormingsdienst INCRA. Dit op basis van de Landhervormingswet die inmiddels was afgekondigd en de regering macht gaf om landerijen zonder sociaal nut te onteigenen en ter beschikking te stellen van landbouwers die de benodigde grond missen. Tijdens dat bezoek in 1991 ervaarden we iets van de vele moeilijkheden waarmee de nieuwe bezitters werden geconfronteerd, maar ook van de moed waarmee ze die te lijf gingen. Sindsdien hebben we een goed contact opgebouwd met de Coördinatie van de Beweging in São Paulo en bezoeken we iedere reis wel een of meer kampementen en assentamentos(nederzettingen); plekken waar de voorheen landlozen grond hebben gekregen, maar vaak slechts ten dele de INCRA-steun die ze nodig hebben.
Het grootgrondbezit in Brazilië is een erfenis van de koloniale tijd. Minder dan 1% van alle grondbezitters beschikt over meer dan 5O% van alle voor landbouw en veeteelt geschikte grond. Vooral tijdens de periode van militaire dictatuur zagen veel mensen die op het land werkten hun bestaansmogelijkheden verdwijnen. Door de snelle mechanisatie van grote, op export gerichte landbouwbedrijven werden vele horigen en deelpachters afgedankt en redde ook een groot deel van de gezinslandbouw (voor voornamelijk zelfvoorziening) het niet meer. Ze stroomden massaal de krottenwijken van de grote steden binnen waar vele van hen het ook niet redden. Daar kwam door vooral bewustmakingswerk van de Pastorale commissie voor het platteland van de katholieke kerk de Beweging op die terugkeer naar de landbouw beoogt door landhervorming. De politieke en economische macht van de grootgrondbezitters is echter bijzonder groot in Brazilië. Ze heeft ook een groot deel van de media in haar greep. Ze weet de uitvoering van de Landhervormingswet op vele wijzen(vaak ook gewelddadig) te traineren. Maar de MST is ook zeer actief. Ze heeft intussen de symoathie en steun weten te verwerven van de invloedrijke Braziliaanse bisschoppenconferentie en van meerdere instituten van de Verenigde Naties. Wat dat allemaal betekent voor de mensen in de kampementen en de assentamentos, daarvan worden we iets gewaar tijdens onze bezoeken aan hen en in de correspondentie die we met hen onderhouden.
