We organiseerden de reis in samenwerking met Oikos en deze verzocht ons speciale aandacht te hebben voor de strijd tegen kinderarbeid.

4 febr. Aankomst Hyderabad. We worden afgehaald door pater Raymond Ambroise van de katholieke Sociale dienst voor Andhra Pradesh(APSSS). Hij en de chauffeur van een van de auto’s waarmee hij is gekomen, hangen ons welriekende bloemenkransen om de schouders.. Hij neemt ons mee naar het kleine trainings-centrum van de APSSS, toont ons de kamers en biedt ons aan daar te logeren. Wat we graag aannemen. Vervolgens laat hij ons de door hem gerunde religieuze drukkerij in het belendende gebouw zien. Gunt ons een paar uur rust en neemt ons daarna mee naar het indrukwekkende historische fort van Hyderabad. Een bezoek dat bij het vallen van de avond op een ruime binnenplaats wordt afgesloten met een Son et Lumière-presentatie over de geschiedenis van de stad. En tenslotte tracteert hij ons op een goede maaltijd, speciaal bereid door de vrouw van zijn chauffeur.

5 febr. Daananjay van de MVFoundation komt ons met een kleine bus afhalen. We bezoeken met hem twee brugkampen van deze organisatie op enkele uren van de stad. Oudere kinderen, waarvan de ouders door de organisatie overreed zijn hen naar school te laten gaan, worden hier spelenderwijs voorbereid op het inschuiven in klassen van leeftijdgenoten. Terug in Hyderabad praten we met oprichtster Shantha Sinha die vertelt dat de hoofdzakelijk uit vrijwilligers bestaande organisatie al in 500 dorpen werkt en al 150.000 kinderen die aanvankelijk werkten op de schoolbanken heeft gekregen.

6 febr. We worden opgehaald door medewerkers van de microkredietorganisatie Share. Reisgenoot Wim van Ee, regio-vrijwilliger voor de internationale organisatie Oikocredit wil graag dat we van de gelegenheid gebruik maken de zusterorganisatie te bezoeken en heeft dat geregeld. We maken de wekelijkse bijeenkomst mee van 40 vrouwen in een dorp, waar door ieder een vast bedragje wordt ingelegd en door de vrouwen ook wordt beslist over kleine leningen die worden verstrekt om bijvoorbeeld een buffel of een paar geiten te kopen, om daarmee een klein inkomen te verwerven. We bezoeken ook het regiokantoor en het hoofdkantoor van de organisatie.

7 febr. Met twee auto’s van APSSS naar Warangal(130km). Met plaatselijk APSSS-directeur pater Raja Reddy naar hun klein centrum, waar jonge medewerkers ons uitleggen hoe ze te werk gaan om ouders van werkende kinderen te overreden hun kinderen naar school te laten gaan: ter plaatse vooral jeugdgroepen vormen, die ze theaterstukjes laten leren en opvoeren. We bezoeken ook een klein dorp van arme mensen die in een voorheen braakliggend gebied toch proberen wat landbouw en veeteelt te bedrijven. Naast hun hutten van takken, blad en stro hebben ze van het beste materiaal dat ze konden vinden een groot dak opgericht, waaronder in de droge tijd van het jaar(acht maanden) aan hun kinderen les kan worden gegeven.

8 febr. (zondag). Vier van ons gaan vroeg met pater Raymond mee naar het tehuis voor zwakzinnigen en lichamelijk invaliden, waar hij iedere morgen de mis leest. De mensen zingen prachtig. Ze leven er met 330 personen, die elkaar helpen met koken en bakken, eten en drinken, slapen en schoonmaken en dat allemaal met elkaar regelen, daarbij geholpen door een drietal vrouwelijke religieuzen. We mogen er vrij rond kijken. Proeven er een goede sfeer. Ondanks veel verminkingen en sobere voorzieningen overheersen er vrolijke, tevreden blikken. Rond twaalf uur arriveert Frank Viswanath uit Guntur met een bus. Hij neemt ons mee naar een centrum van de organisatie CARDS, waar invalide kinderen heel persoonlijk onderricht krijgen in praktische vakken waarin ze goed zijn.

9 febr. Reisgenote Ingeborg van Ofwegen wilde graag CARDS bezoeken omdat kerken in haar woonplaats er al langer contact mee hebben. Frank’s bus neemt ons vandaag met koffers en al mee richting Guntur. Halfweg stoppen we bij het kalkovencentrum Pidiguralla. Daar werken hele gezinnen aan het vullen van de ovens met kalksteen en brandstof en het afvoeren van de kalk. We eten er bij een schooltje dat CARDS heeft gebouwd op het land van een eigenaar die ze heeft kunnen overreden er een klein deel voor af te staan. Er naast staat nu een standbeeld voor hem. CARDS prijst hem in de media voor zijn vooruitziende blik. De kinderen werken nu veel minder. Gaan naar school. De ouders werken wat meer. Zijn trots op hun kinderen op school.

10 febr. We hebben geslapen in het grote huis van Franks ouders, die ons in de avond behalve onderdak en een maaltijd ook nog prachtige dansen van hier in opleiding zijnde onderwijzeressen boden. Na het ontbijt legt Frank’s vader ons uit hoe hij tot het oprichten van CARDS kwam. In 1978 eiste een orkaan aan nabije oostkust 14000 doden. Bijna allen dalits (kastelozen) zoals hij. Als student die slachtoffers hielp realiseerde hij zich: dalits wonen op de slechtste plekken, worden overal buiten gehouden, dit moet veranderen en onderwijs is daarbij de sleutel. CARDS is inmiddels een grote dalit-vrijwilligersorganisatie die de nadruk legt op onderwijs, gemeenschapsopbouw en landbouwontwikkeling. In de bus waarmee Frank ons vervolgens naar Proddatur brengt horen we er nog veel meer over. En we zingen vrolijke liederen met enkele kwekelingen die meereizen.

11 febr. Proddatur. We logeren in het huis van Wederzijds-vriend Asirvadam, ook een dalit die het heeft getroffen(hij kreeg via via zelfs beurs voor cursus sociaal ontwikkelingswerk in Canada). Hij is ook bijzonder gelukkig met de grote school voor arme kinderen die hij heeft kunnen bouwen met financiële steun van kleine Italiaanse hulporganisatie. We bezoeken de school. We worden er met muziek, zang en toespraakjes ontvangen. In de namiddag bezoeken we cursus van de door Asirvadam geleide organisatie DAS waar jonge vrouwen in half jaar leren voor naaister en na afloop naaimachine mee naar huis krijgen. Ze dansen voor ons en al gauw dansen we allemaal mee. We bezoeken ook nog een leisteengroeve, die de arbeiders, geholpen door DAS, nu zelf exploiteren. In de avond krijgen we bezoek van bestuurders van DAS, die ons vragen meer sponsors te werven voor de school.

12 febr. We reizen groot deel van de dag in de trein van het stationnetje Yerraguntla naar Chennai(Madras). We logeren hier in ICSA, een centrum van kerken, waar onder andere computer-cursussen worden gegeven voor gehandicapten.

13 febr. Sundar komt ons met van vrienden geleende auto’s afhalen voor een bezoek aan projecten van de door zijn echtgenote Regina geleide organisatie MEGATRUST. Reisgenote Gini Bakker, actief in Kerken-in-actie, kreeg hiervan dit door de actie gesteunde contact op. Het blijken jonge mensen, die proberen om in krottenwijken aan de rand van de stad vrouwen te stimuleren tot bewustwording van mogelijkheden om zelf verbetering in hun situatie te bewerken. We zien er onder andere een openluchtschooltje, waar hun kinderen bijles krijgen, als de overheidsscholen zijn gesloten wegens vakantie of staking. En we zijn in massale steengroeves, waar honderden gezinnen mét hun kinderen, gewapend met zware hamers de harde steen tot blokjes slaan. Om daarmee een heel schamel inkomen te verwerven. Hier zoekt Regina nog naar mogelijkheden om contact met de vrouwen te leggen.

14 febr. We worden opgehaald door de jonge Dr.Ambrose van de door hem opgerichte organisatie SAMUGAN. Hij legt uit hoe hij Zelfhulpgroepen van vrouwen helpt in aanmerking te komen voor het stimuleringsprogramma van de deelstaatregering Tamilnadu. Ze moeten daarvoor groepen van 20 vrouwen vormen, die consequent 50 Rupees(1 Euro) per maand inleggen. Hij brengt ons ook bij enkele groepen die op basis daarvan al een naam hebben gekregen en een bankrekening. En die zijn begonnen met inkomsten genererende activiteiten als kaarsen maken, leuke bakjes, wierookstokjes, etc. In de namiddag bezoeken enkele van ons nog met Gini de naaistersopleiding van MEGATRUST, terwijl anderen de stad in gaan. Tegen de avond brengt Sundar ons met een bus naar de juist zuid van de stad gelegen kustplaats Muttukadu, waar we onderdak krijgen in CRENICO (Centrum voor onderzoek naar nieuwe internationale economische orde).

15 febr. (zondag) Enkele van ons wandelen in de morgen naar nabije nieuwe katholieke kerk en bejaardencentrum. Hebben er leuk contact met priester en verzorgende religieuzen, die ons spontaan ontbijt aanbieden. Later genieten we aan het nabije mooie en rustige strand optimaal van de zee. In de namiddag gaat de groep zonder mij naar de prachtige Hindoetempel in het wat zuidelijker gelegen Mahabalipuram.

16 febr. In de bus die Sundar voor ons bestelde rijden we naar Madurai. We stoppen in Tindivanam voor koffie en in Tiruchirappalli zet de chauffeur ons af bij het vrij luxe

Sciencelokaal van de doofstommenschool van de YMCA Madurai

restaurant Femina. Rond 6 uur arriveren we bij de YMCA in het centrum van Madurai, waar we als vrienden worden ontvangen. We krijgen vier kamers met bad/toilet en grote tweepersoonsbedden in het gastenverblijf. Manager Vincent neemt ons mee naar het dakterras van hotel Germanus om te eten en over de stad te kijken.

Sciencelokaal van de doofstommenschool van de YMCA Madurai

In het handvaardigheidslokaal van de doofstommenschool

17 febr. In de morgen bezoeken we met YMCA-directeur Suyambu de doofstommenschool van de YMCA. De afdelingen kleding maken en bakkerij zijn er pas gereed. Het geheel is een prima privé-school die de armsten niet uitsluit, maar hen integendeel prioriteit geeft. We vragen ons alleen af of de YMCA wel het uiterste doet om deze onderwijsinstelling te integreren in het publieke bestel. In de namiddag hebben we een lang gesprek met de Nederlandse theoloog Bas Wielenga op zijn Instituut voor sociale analyse van het Tamilnadu theologisch seminarie van de Zuidindiase protestantse kerken, waar hij al ruim 25 jaar werkt. Bas betoogt dat rijke landen via de politiek van Wereldbank en IMF landen als India onder druk zetten om hun overheidsuitgaven te beperken. Daardoor is er minder geld voor openbaar onderwijs en neemt privatisering van onderwijs toe en daarmee ook uitsluiting van armen. Dat lijkt me haaks te staan op het idee van MVFoundation dat werkt in richting van verplicht publiek onderwijs voor allen.

In het handvaardigheidslokaal van de doofstommenschool

18 febr. In de morgen bezoek aan de Minaksjitempel, waar een levendige drukte heerst. Ik schat in: wat buitenlandse toeristen, veel Indiase pelgrimgangers en ook vrij veel lokaal tempelbezoek. In de late namiddag gaan we met Suyambu naar de Boy’s Home van de YMCA. Ooit opgezet met regelmatige forse financiële steun van plaatselijke Duitse consul. Sobere opvang van jonge jongens die van straat worden opgeraapt of worden gebracht door mensen die zelf geen raad weten met kinderen van jong overleden ouders. De jongens worden verzorgd door echtpaar met jonge kinderen dat op het terrein woont en bezoeken nabije openbare school. De sfeer doet goed aan. Maar sinds de grote weldoener enkele jaren geleden is overleden moet Suyambu veel bedelen.

19 febr. Bezoek aan de organisatie DAWN(ontwikkelingsactie voor vrouwen in nood) in Virudunagar, een uur rijden ten zuiden van Madurai. 48-jarige oprichtster G.Shantha, zelf uit hoge kaste maar met progressieve ouders, zegt sterk geïnspireerd te zijn door ideeën van Mahatma Gandhi. Ze is in 1990 begonnen met strijd tegen ongelijkheid en afhankelijkheid van vrouwen door te werken aan het organiseren van Zelfhulpgroepen. Ze werkt nu met tien medewerksters. Er is veel kinderarbeid in deze streek in lucifers- en vuurwerkindustrie. Die verplaatst, als reactie op officieel verbod kinderarbeid, het werk naar de gezinnen thuis, zoals we ook in de paar dorpen die we bezoeken te zien krijgen. Als kinderen in arme gezinnen niet naar school gaan, werken ze bijna vanzelfsprekend mee. Ook voor G.Shantha is de oplossing: alle kinderen naar goede scholen. Ze werkt dan ook mee in nationale campagne die ijvert voor goede wet die onderwijs voor alle kinderen verplicht gaat stellen.

20 febr. We verkassen met een gehuurde bus naar Kalakaddu, zuidwestelijk van Tirunelveli. Na die zuidelijke stad komen we op een slingerend weggetje in een gebied met veel water en een wilde natuur. Daar vinden we het trainingscentrum van CAST (gemeenschapsactie voor sociale verandering) en haar oprichtster, de 56-jarige Sucila Pandian. Die vertelt hier jaren geleden als verpleegster te zijn begonnen met een kleine polikliniek. Ze richt zich vooral op vrouwen die met name op een kwekerij van allerlei planten bewust worden gemaakt van de mogelijkheden daaruit produkten te maken die ze kunnen verkopen. Zo kunnen zij hun eigen leefomstandigheden in veel opzichten verbeteren. In de avond bezoeken we met haar in meerdere gehuchten kleine avondscholen waar vrijwilligers vijf avonden per week les geven aan kinderen die overdag niet naar school kunnen. We worden er overal heel enthousiast ontvangen met zang en dansjes van de kinderen.

21 febr. Reisgenote Gini Bakker bezoekt hier ook een tweede door Kerken-in-actie gesteunde organisatie, opgezet door een jong echtpaar. Enkele van ons gaan met haar en organisator Tamil Selvan mee naar een klein Blijf-van-mijn-lijf-huis en naar een opvang voor behoeftige ouderen. En zien vervolgens het begin van een geitenboerderij, die werk en inkomen moet gaan geven aan vijftig kinderen uit arme gezinnen, die daarmee tegelijk een scholing voor het leven moeten krijgen. In de namiddag vertrekken we met een gehuurde bus naar het Wild Life Centre op ongeveer 40 kilometer afstand. We komen in een bos op een heuvelhelling terecht in een houten gebouw met één ruimte vol stapelbedden. Een hele groep apen heeft ons spoedig ontdekt en tracht het een en ander weg te grissen. We genieten van de rust, het bos en van het improviseren.

22 febr. Tegen tien uur gaan we met de bus die bij ons bleef op weg naar Nagercoil, de meest zuidelijke stad van India. We passeren onder andere parken vol moderne windmolens voor energiewinning. Rond half twee arriveren we bij het klooster waar de 67-jarige Dr.Mary Pillai op ons wacht met een groepje militanten van de vrouwenbeweging die zij tien jaar geleden in dit Kanniyakumarigebied van Indiaas zuidkust begon. Na de door hen aangeboden gemeenschappelijke lunch laten de vrouwen ons in een geïmproviseerd theaterstuk zien hoe het fenomeen kinderarbeid en het gevecht daarmee een grote rol speelde en nog steeds speelt in hun eigen leven en dat van hun kinderen. Na afsluiting van deze indringende ontmoeting brengt de bus ons door naar de badplaats Kovalam, waar we onze intrek nemen in het bij Wederzijds al bekende Pappukutty Beach Resort.

23 febr. Vrij. Er is een prachtig strand en een heerlijke zee.

24 febr. In namiddag vertrekken we vanuit het nabije Trivandrum.